پرسش 36: علم و دانش امام رضا (عليهالسلام) در چه حدى است، آيا علم امام همچون انبياى الهى است ؟
امامت نوعي كارشناسي دين است، از اين رو جانشين پيامبر بايد كسي باشد كه مانند خود آن حضرت، ضمن دورز از خطا و اشتباه، داناتر و عالمتر از همه باشد، لذا پيامبر(صلیاللهعليهوآله) در حديث ثقلين دربارة اهلبيت خود فرمودند: «به آنها چيزي ياد ندهيد، چرا كه آنها از شما عالمترند.»
علم امام خدادادي است. و به عبارتى علم امام «لدنّى» است يعنى با اشارات عالم غيب و سروش فرشتگان آشنا است و از هر مسأله حلال و يا مسأله حرامى سؤال شود، بدون مهلت پاسخ صحيح آن را مىداند
علم امام، آينه تمام نماى عالم هستى است ، يعنى علم گذشته و حال و آينده را شامل مىشود،(1) درباره علم علم امام، در باره علم امام رضا (عليهالسلام) از ابراهيم بن عباس نقل شده است: هر پرسشى كه از امام رضا (عليهالسلام) مىشد، پاسخ آن را مىدانست(2). دشمن نيز اعتراف به علم بى كران ايشان داشت و مامون، امام رضا(عليهالسلام) را معدن علم توصيف مىكرد(3).
درباره گستره علم امام چند نكته لازم به ذكر است:
1. خداوند ائمه اطهار (عليهالسلام) را وارث علم پيامبران اولى العزم و رسول خدا (صلىاللهعليهوآله) قرار داده است.
حضرت صادق عليه السّلام فرمود:
إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ أُولِي الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَ فَضَّلَهُمْ بِالْعِلْمِ وَ أَوْرَثَنَا عِلْمَهُمْ وَ فَضَّلَنَا عَلَيْهِمْ فِي عِلْمِهِمْ وَ عَلَّمَ رَسُولَ اللَّهِ ص مَا لَمْ يَعْلَمُوا وَ عَلَّمَنَا عِلْمَ الرَّسُولِ وَعِلْمَهُمْ؛ خداوند انبياى اولوالعزم را آفريد و آنها را به علم امتياز بخشيد و به ما به ارث داد علم آنها را، و ما را بر آنها مزيت بخشيد به علم خودشان و علم پيامبر اكرم آن چيزهائى كه آنها نمىدانستند ما هم علم پيامبر را داريم و هم علم آنها را.(4)
2. گستره علم امامان همچون علم پيامبر اكرم(صلىاللهعليهوآله)، از علم پيامبران الهى بيشتر است
حضرت باقر (عليهالسلام)، ضمن تاكيد بر عالمتر بودن على(عليهالسلام) از انبياء الهى، به عَبْدِ اللَّهِ بْنِ وليد، دليل آن را چنين بيان داشت:
مگر نمىگويند على داراى علم پيامبر است، پس با آنها در اين مورد اينگونه استدلال كن
خداوند در باره موسى(عليهالسلام) مىفرمايد:
«وَ كَتَبْنا لَهُ فِي الأَلْواحِ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ(5)» معلوم مىشود كه تمام مسائل را به او نياموخته است.
خداوند در باره محمّد (صلىاللهعليهوآله) مىفرمايد:
«وَ جِئْنا بِكَ عَلى هؤُلاءِ شَهِيداً وَنَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ(6)»
حضرت زين العابدين (عليهالسلام) فرمود: بخدا قسم آنچه انبياء و رسل مىدانند من مىدانم بعد فرمود: وَ نُزَادُ مَا لَمْ تُزَدِ الأَنْبِيَاءُ؛ اضافه از آنچه انبياء داشتند داريم.(7)
بنابراين، پيامبر(صلىاللهعليهوآله) و ائمه اطهار(عليهالسلام)، سردار رسل گذشته و جامع همه كمالات و معجزات پيامبران گذشته بوده، و كمالات بيشترى از آنان داشتهاند
پينوشتها :
1) كافى، ج1، باب ان الائمه علم ما كان و ما يكون...
2) إعلام الورى، ص 328.
3) تحف العقول، ص 416.
4) بحار الأنوار، ج26، ص 194.
5) اعراف، آيه 150.
6) نحل، آيه 89.
7) بحار الأنوار، ج26، ص 198.
